Romatizma ve artrit aynı mı?

Romatizma ve artrit kelimeleri günlük hayatta sıkça birbirinin yerine kullanılır. Birçok kişi bu iki terimi aynı şey zanneder. Ancak tıbbi açıdan romatizma ve artrit aynı şey değildir. Aralarında önemli farklar vardır ve bu ayrımı bilmek, doğru teşhis ve tedavi için oldukça önemlidir.

Romatizma Nedir?

Romatizma otoimmun, yani bağışıklık sistemiyle ilgili, vücudun yanıt vererek oluşturduğu eklem rahatsızlıklarına genel olarak verdiğimiz isimdir. Romatizma, bağışıklık sisteminin kendi dokularına (özellikle eklem sinovyasına) yanlışlıkla saldırması sonucu oluşan bir grup hastalıktır. Bu durum “otoimmünite” olarak adlandırılır.

Romatizmal hastalıklar sadece eklemleri değil, bazen deri, göz, akciğer, kalp ve böbrekleri de etkileyebilir. En bilinen örnekleri şunlardır:

• Romatoid artrit (RA)
• Ankilozan spondilit
• Sistemik lupus eritematozus (SLE)
• Sjögren sendromu
• Skleroderma
• Gut dışı bazı inflamatuar artritler

Romatizmada vücudun bağışıklık sistemiyle beraber, yani bir otoimmüniteyle beraber verdiği bir tepkidir. Bu nedenle tedavi genellikle bağışıklık sistemini dengelemeye yönelik immünsüpresif ilaçlar, biyolojik ajanlar ve anti-inflamatuar tedaviler içerir.

Artrit Nedir?

Artrit ise eklem ağrısı demektir. Artrit kelimesi Latince “arthron” (eklem) ve “itis” (iltihap) kelimelerinden gelir ve “eklem iltihabı” anlamına gelir. Ancak pratikte “artrit” denildiğinde genellikle eklemde ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı ile kendini gösteren her türlü eklem sorunu anlaşılır.

Artritte yaşlılığa bağlı bir eklem problemi de olabilir. Çok zorlanan, kullanılan eklemlerde de bir artrit olabilir. Enfeksiyon durumunda da artrit olabilir.

Artrit çeşitleri şunlardır:

• Osteoartrit (Kireçlenme): En yaygın artrit türüdür. Yaşlanma, aşırı kullanım, obezite ve travma sonucu kıkırdak aşınmasıyla ortaya çıkar. Otoimmün değildir.
• Enfeksiyöz artrit: Bakteri, virüs veya mantarların ekleme yerleşmesiyle oluşur (örneğin septik artrit).
• Travmatik artrit: Eklem yaralanması sonrası gelişir.
• Gut artriti: Ürik asit kristallerinin eklemde birikmesiyle meydana gelir.
• Psoriatik artrit: Ciltteki sedef hastalığıyla birlikte görülebilir.

Görüldüğü üzere artrit, çok geniş bir şemsiye terimdir ve her artrit otoimmün (romatizmal) değildir.

Romatizma ve Artrit Arasındaki Temel Farklar

Önemli Not: Romatoid artrit hem bir “romatizmal hastalık” hem de bir “artrit” türüdür. Yani bazı romatizmal hastalıklar artrit şeklinde kendini gösterir, ancak her artrit romatizma değildir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

• Eklem ağrısı ve şişlik 2 haftadan uzun sürüyorsa
• Sabahları eklemlerde 1 saatten fazla tutukluk varsa
• Ağrı tek taraflı değil, simetrikse (örneğin her iki el bileği aynı anda)
• Ateş, halsizlik, kilo kaybı gibi sistemik belirtiler eşlik ediyorsa
• Ailede romatizmal hastalık öyküsü varsa

Bu belirtiler romatizmal bir hastalığın habercisi olabilir ve erken teşhis tedavi başarısını büyük ölçüde artırır.

Romatizma ve artrit aynı şey değildir. Romatizma otoimmun, yani bağışıklık sistemiyle ilgili, vücudun yanıt vererek oluşturduğu eklem rahatsızlıklarına genel olarak verdiğimiz isimdir. Artrit ise eklem ağrısı demektir. Artritte yaşlılığa bağlı bir eklem problemi de olabilir. Çok zorlanan, kullanılan eklemlerde de bir artrit olabilir. Enfeksiyon durumunda da artrit olabilir. İkisi bambaşka şeylerdir. Romatizmada dediğim gibi vücudun bağışıklık sistemiyle beraber, yani bir otoimmüniteyle beraber verdiği bir tepkidir.

Eğer eklem şikayetleriniz varsa, “bu sadece kireçlenme mi yoksa romatizma mı?” diye merak ediyorsanız, bir romatoloji uzmanına başvurmanız en doğrusudur. Kan testleri (RF, anti-CCP, CRP, ESR vb.), görüntüleme yöntemleri ve klinik muayene ile doğru tanı konulabilir.

Erken tanı ve doğru tedavi ile hem romatizmal hastalıklar hem de diğer artrit türleri kontrol altına alınabilir. Şikayetlerinizi ihmal etmeyin ve uzman görüşü alın. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Herhangi bir sağlık sorunu için mutlaka doktorunuza danışın. Teşhis ve tedavi kişiye özel olmalıdır.