SIBO
SIBO, ince bağırsakta aşırı bakteri çoğalması anlamına gelir ve Small Intestinal Bacterial Overgrowth ifadesinin kısaltmasıdır. Bakterilerin olmaması gereken ince bağırsakta aşırı üremesiyle gelişir ve şişkinlik, kramp, ishal, kabızlık ile yorgunluk gibi şikâyetlere yol açar. Zamanla besin emilim bozukluğu ve geçirgen bağırsak gibi ciddi komplikasyonlara ilerleyebilir.
Yıllardır şişkinlikle yaşıyor, yediklerinizi sindiremiyor ve yapılan tetkiklerde bir sorun bulunamıyorsa, hikayeniz tanıdık gelebilir. SIBO, sindirim sisteminin en sık gözden kaçan durumlarından biridir ve pek çok hasta doğru tanıya ulaşana kadar yıllar kaybeder.
SIBO Nedir ?
SIBO yani ince bağırsakta aşırı bakteri çoğalması, ince bağırsakta aşırı bakteri üremesi ile birlikte malabsorbsiyon ve bağırsak geçirgenliği gibi birden fazla semptom ve komplikasyona yol açan bir durumdur. Yaygın görülen semptomları arasında şişkinlik, kramplar, ishal, kabızlık ve yorgunluk sayılabilir.
Bu tabloyu anlamak için bağırsakların normal düzenini bilmek gerekir. Bağırsak bakterilerimizin büyük çoğunluğu kalın bağırsakta yaşar ve orada faydalı görevler üstlenir. İnce bağırsak ise besinlerin emildiği bölgedir ve bakteri sayısının burada çok düşük olması gerekir. SIBO’da bu denge bozulur ve bakteriler ince bağırsağa yerleşir. Sonuç, besinlerin daha emilemeden bakteriler tarafından fermente edilmesidir. Ortaya çıkan gazlar şişkinliği ve ağrıyı, bakterilerin tükettiği besinler ise emilim bozukluğunu ve yorgunluğu yaratır.
SIBO Nasıl Oluşur ?
Normal koşullarda ince bağırsaklarımızda, kalın bağırsaklarımıza oranla çok daha az miktarda flora bakterisi bulunur. Bu dengenin bozulmasının tek bir sebebi yoktur ve çoğu zaman birden fazla faktör bir araya gelir.
Sık ya da uzun süreli antibiyotik kullanımı ve mide asidini baskılayan ilaçlar, bağırsak florasının doğal koruma kalkanını zayıflatır. Kemoterapi ve radyoterapi alımı, ağızdan beslenmenin uzun süre durduğu yoğun bakım süreçleri, yetersiz ya da sağlıksız beslenme de florayı bozan etkenler arasındadır. Böbrek yetmezliği, diyabet, siroz, pankreatit, aşırı alkol tüketimi, bağışıklığı baskılayan tedaviler, kronik ishal, ağır metal yüklenmeleri, geçirilmiş sindirim sistemi ameliyatları ve ağır sistemik enfeksiyonlar da SIBO zeminini hazırlayan durumlardır.
Bağırsak fizyolojisindeki mekanik değişiklikler, mikroorganizma dağılımındaki değişikliklere neden olur. Birden fazla organı tutan kronik hastalıklar mikrobiyomu etkiler. Yapılan çalışmalar, aşırı kilo alımı ve obezitenin de SIBO gelişimini tetiklediğini göstermiştir. SIBO genellikle karbonhidrat ağırlıklı beslenen, işlenmiş gıdalar tüketen ve alkol kullanan kişilerde daha sık görülür.
SIBO oluşumu ve bağırsak flora dengesinin bozulması, geçirgen bağırsak sendromuna ve bunun ardından diğer otoimmün hastalıkların gelişmesine zemin hazırlar. Bağırsak duvarının geçirgenliği arttığında, kana karışmaması gereken maddeler dolaşıma geçer ve bağışıklık sistemi sürekli alarma geçer. SIBO’nun yalnızca bir sindirim sorunu değil, tüm vücudu ilgilendiren bir süreç olmasının nedeni budur.
SIBO Belirtileri Nelerdir ?
SIBO’nun en karakteristik belirtisi, özellikle yemeklerden sonra artan şişkinliktir. Karın üst ve orta bölgesinde gerginlik hissi, gün ilerledikçe belirginleşen şişlik ve kramp tarzı karın ağrıları sık görülür. Bakterilerin ürettiği gazın türüne göre tablo değişir. Hidrojen ağırlıklı SIBO genellikle ishal ile seyrederken, metan ağırlıklı SIBO’da bağırsak hareketleri yavaşlar ve kabızlık öne çıkar.
Sindirim belirtilerinin ötesinde, emilim bozukluğuna bağlı olarak B12 vitamini ve demir eksikliği, yorgunluk, konsantrasyon güçlüğü ve kilo kaybı görülebilir. Bazı hastalarda belirgin sindirim şikayeti olmadan yalnızca kronik yorgunluk ve halsizlik tabloya hâkim olur.
SIBO belirtilerinin irritabl bağırsak sendromu, laktoz intoleransı ve reflü ile büyük ölçüde örtüşmesi, yanlış tanıların ana nedenidir. Bu nedenle yıllardır IBS tanısı taşıyan fakat tedaviden fayda görmeyen hastaların SIBO açısından değerlendirilmesi önerilir.
SIBO Hangi Hastalıklarla İlişkilidir ?
SIBO yalnızca bağırsakla sınırlı kalmaz. Araştırmalar ve klinik deneyimler, SIBO’nun irritabl bağırsak sendromu, huzursuz bacak sendromu, akne, gül hastalığı, ürtiker, fibromiyalji ve reflü ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Özellikle dikkat çekici bulgu, SIBO’su olan kişilerin önemli bir bölümünde aynı zamanda IBS bulunmasıdır. Bu iki durumun birbirini besleyen bir döngü oluşturması, tedavinin her iki yönü de kapsamasını gerektirir.
Cilt bulgularının sindirim sistemiyle ilişkisi ilk bakışta şaşırtıcı gelse de bağırsak cilt ekseni, fonksiyonel tıbbın iyi tanımlanmış kavramlarından biridir. Geçirgen bağırsak üzerinden dolaşıma geçen maddeler, ciltte inflamasyon olarak kendini gösterebilir.
SIBO Nasıl Teşhis Edilir ?
SIBO teşhisi, hastanın klinik bulgularıyla test sonuçlarının hekim tarafından birlikte değerlendirilmesiyle konur. Belirtiler diğer sindirim problemleriyle karışabildiği için doğru testin seçilmesi önemlidir.
SIBO için en yaygın ve konforlu teşhis yöntemi nefes testidir. Hastaya laktuloz veya glukoz içeren bir solüsyon içirildikten sonra belirli aralıklarla nefes örnekleri alınır ve bakterilerin ürettiği hidrojen ile metan gazlarının düzeyi ölçülür. Gaz seviyelerinin normalden erken ve yüksek çıkması SIBO varlığına işaret eder. Kliniğimizde SIBO nefes testi uygulanmaktadır.
Bir diğer yöntem, endoskop yardımıyla ince bağırsaktan sıvı örneği alınıp laboratuvarda bakteri kültürü yapılmasıdır. Ancak bu yöntem girişimsel olduğu için nefes testine göre daha az tercih edilir. Kan testlerinde B12 vitamini eksikliği ve diğer besin emilim bozuklukları SIBO’nun dolaylı işaretleri olarak değerlendirilebilir. Dışkı testi ise yağ emilimini değerlendirir fakat SIBO için doğrudan tanı koydurmaz.
SIBO Tedavisi Nasıl Yapılır ?
Kliniğimizde SIBO tedavisi fonksiyonel tıp yaklaşımı doğrultusunda yürütülmektedir. Hasta öncelikle yaklaşık 90 dakika süren ve vücudun tepeden tırnağa değerlendirildiği kapsamlı bir muayeneden geçirilir. Yalnızca bağırsak sağlığına odaklanılmaz, vücut bir bütün olarak ele alınır. SIBO şüphesi varsa nefes testi uygulanır.
Hastanın şikayetlerinin altında yatan asıl nedenleri tespit etmek amacıyla alerjiler, gıda intoleransları, bağırsak geçirgenliği, hormon dengesizlikleri ve bağışıklık fonksiyonuna yönelik değerlendirmeler de yapılır. Tüm bu veriler ve klinik bulgular, kişiye özel bir tedavi programının hazırlanmasına olanak tanır.
Tedavide fonksiyonel tıp yaklaşımıyla birlikte biorezonans metodu, fonksiyonel beslenme ve vitamin ile mineral takviyeleri kullanılmaktadır. Hedef, semptomları baskılamak değil, SIBO’nun kökten ve kalıcı çözümüdür. Bu doğrultuda bağırsak sağlığını uzun vadeli iyileştirmeye yönelik protokoller uygulanır. SIBO tedavisi sabır gerektirebilir, ancak elde edilecek sonuç sabırlı olmaya değecektir.
SIBO’da Beslenme ve Diyet Tedavisi
SIBO tedavisinde, semptomları azaltmak ve sindirim ile emilim yetersizliklerini önlemek için tıbbi beslenme tedavisi oldukça önemlidir. Hasta programa tam uyum sağladığında iyileşme olasılığı belirgin şekilde yükselir. SIBO diyet tedavisi, bakterilerin artmasına ortam sağlayan besinleri azaltan ve kişiye özgü planlanması gereken bir programdır.
FODMAP Nedir ?
FODMAP, fermente edilebilen oligosakkaritler, disakkaritler, monosakkaritler ve polioller ifadesinin kısaltmasıdır ve bazı besinlerde bulunan kısa zincirli karbonhidratları tanımlar. Bu karbonhidratlar bağırsakta su ve gaz içeriğini artırarak şişkinlik ve karın ağrısını kötüleştirebilir. Düşük FODMAP diyeti, SIBO tedavisinde faydalı bulunan beslenme yaklaşımlarından biridir. Diyet, diyetisyenimiz tarafından kişiye özel planlanır ve eliminasyon ile yeniden tanıştırma aşamaları dikkatle yönetilir.
Günlük Yaşamda Dikkat Edilecekler
Yediğimiz gıdalar doğrudan bağırsak bakterileriyle temas eder, bu yüzden beslenme alışkanlıkları tedavinin görünmez kahramanıdır. Besinleri iyice çiğnemek, gıdaların ince bağırsağın sonuna ulaşmadan emilmesini kolaylaştırır. Mide asidi azlığı besinlerin iyi sindirilememesine yol açacağından mide asidini destekleyen düzenlemeler önem taşır. Öğün miktarını azaltıp öğün aralarını düzenlemek, bağırsağın kendi kendini temizleme dalgalarına alan tanır.
SIBO ciddiye alınması gereken, fakat doğru yaklaşımla yönetilebilen bir durumdur. İnternetteki genel listelerle kendi kendinize tanı koymaya ya da uzun süreli kısıtlayıcı diyetleri denetimsiz uygulamaya çalışmayın. Yanlış uygulanan diyetler besin eksikliklerine yol açabilir. Tanı testi, hekim değerlendirmesi ve kişiye özel program, kalıcı sonucun üç ayağıdır.
Sık Sorulan Sorular
SIBO ile IBS aynı şey midir ?
Hayır. IBS bir belirti bütününü tanımlarken, SIBO ölçülebilir bir bakteriyel aşırı çoğalmadır. İki durum sıklıkla birlikte görülür ve SIBO, pek çok IBS hastasının altında yatan neden olabilir. SIBO tedavi edildiğinde IBS belirtileri de gerileyebilir.
SIBO kendiliğinden geçer mi ?
Genellikle hayır. SIBO’yu oluşturan zemin ortadan kaldırılmadan bakterilerin kendiliğinden normal düzeye inmesi beklenmez. Bu yüzden tedavi yalnızca bakterilere değil, onlara zemin hazırlayan nedene de odaklanır.
SIBO tedavisi ne kadar sürer ?
Süre, hastalığın derinliğine ve altta yatan nedenlere göre değişir. SIBO sabır gerektiren bir tedavidir ve kalıcı sonuç, bağırsak ortamının yeniden kurulmasıyla gelir. Program boyunca ilerleme düzenli değerlendirmelerle izlenir.
Probiyotik kullanmak SIBO’yu iyileştirir mi ?
SIBO’da probiyotik kullanımı kişiye göre değerlendirilir. Bazı hastalarda faydalıyken, bakteri yükü zaten fazla olan tablolarda dikkatli seçim gerekir. Bu karar test sonuçlarına göre hekim tarafından verilmelidir.
SIBO kilo verdirir mi yoksa aldırır mı ?
Her ikisi de görülebilir. Emilim bozukluğu baskınsa istemsiz kilo kaybı, inflamasyon ve metabolik etkiler baskınsa kilo alımı ya da verememe tablosu oluşabilir.
SIBO testi için ne yapmalıyım ?
Kliniğimizde SIBO nefes testi uygulanmaktadır. Test öncesinde hazırlık kuralları vardır ve detaylı bilgiyi SIBO testi sayfamızdan alabilir ya da kliniğimizi arayabilirsiniz.
Dr. Sinan Akkurt Kliniğinde SIBO Tedavisi
Dr. Sinan Akkurt 2007 yılından bu yana İzmir Bornova’daki özel kliniğinde hizmet vermektedir. Bağırsak sağlığı ve mikrobiyota, kliniğimizin temel çalışma alanlarından biridir. SIBO değerlendirmesi, nefes testi ve fonksiyonel tıp temelli kişiye özel tedavi programlarıyla yürütülmektedir.
SIBO hakkında bilgi almak ve randevu oluşturmak için bize ulaşabilirsiniz.
Telefon: +90 (232) 343 55 22
GSM ve WhatsApp: +90 (530) 387 46 87
Adres: Forum Bornova / İzmir