Göğüs ağrısı astım belirtisi midir?
Göğüs Ağrısının Astımla İlişkisi
Göğüs ağrısı pek çok insanın hayatının bir döneminde karşılaştığı yaygın bir şikayettir. Bu ağrının kaynağını doğru şekilde belirlemek, uygun tedaviye yönlendirmek açısından büyük önem taşır. Kalp hastalıklarından sindirim sistemine, kas-iskelet sorunlarından solunum yolu rahatsızlıklarına kadar geniş bir yelpazede nedenleri olan göğüs ağrısı, astım hastalarında da görülebilen bir belirtidir. Ancak her göğüs ağrısının astıma bağlı olduğunu söylemek doğru olmaz. Ağrının niteliği, eşlik eden bulgular ve kişinin öyküsü dikkatle değerlendirilmelidir.
Astım, hava yollarının kronik inflamasyonuyla karakterize bir hastalıktır. Bu inflamasyon hava yollarının daralmasına, mukus üretiminin artmasına ve solunum güçlüğüne yol açar. Hastalar genellikle nefes darlığı, hırıltılı solunum, öksürük ve göğüste sıkışma hissi gibi belirtilerle başvurur. Göğüs ağrısı ise daha az bilinen ancak oldukça önemli bir şikayet olarak karşımıza çıkar. Özellikle astım atakları sırasında veya kontrol altında olmayan hastalarda bu ağrı daha belirgin hale gelebilir.
Astıma Bağlı Göğüs Ağrısı Nasıl Ortaya Çıkar
Astım kaynaklı göğüs ağrısının oluşum mekanizması birkaç farklı yolla açıklanabilir. İlk olarak, astım atakları sırasında hava yollarının aşırı daralması ve hava akımının kısıtlanması, göğüs duvarındaki kasların aşırı çalışmasına neden olur. Bu kaslar nefes alıp vermek için normalden çok daha fazla efor sarf eder ve zamanla yorgun düşer. Bu yorgunluk ve aşırı kullanım, kaslarda ağrıya yol açar. Özellikle interkostal kaslar olarak bilinen kaburgalar arası kaslar bu süreçten en çok etkilenen yapılardır.
İkinci önemli mekanizma, astıma eşlik eden şiddetli öksürük nöbetleridir. Kuru ve uzun süren öksürük atakları, göğüs duvarındaki kasları ve bağ dokusunu zorlar. Tekrarlayan öksürükler, bu yapılarda mikro düzeyde hasar oluşturabilir ve ağrıya neden olabilir. Bazı hastalar öksürüğün ardından göğüs kafesinin her yerinde yaygın bir ağrı hissettiklerini ifade ederler. Bu durum genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir ancak öksürük devam ederse ağrı da sürebilir.
Üçüncü olarak, astımın kendisiyle birlikte görülen hava yolu hiperreaktivitesi, küçük hava yollarında basınç değişikliklerine yol açabilir. Bu basınç değişimleri plevra denilen akciğerleri çevreleyen zar tabakada gerilme oluşturur ve bu gerilme ağrı olarak algılanabilir. Özellikle derin nefes alma sırasında artan bu tip ağrı, astım hastalarında karşılaşılan tipik bir bulgudur.
Astım Kaynaklı Göğüs Ağrısını Diğer Nedenlerden Ayırt Etme
Göğüs ağrısının astıma bağlı olup olmadığını anlamak için dikkat edilmesi gereken bazı önemli ipuçları vardır. Astım kaynaklı ağrılar genellikle nefes alıp vermeyle ilişkilidir. Derin nefes almak, öksürmek veya hapşırmak ağrıyı artırabilir. Ağrı genellikle göğüs kafesinin orta hattında veya her iki yanda hissedilir. Kalp kaynaklı ağrılarda olduğu gibi sol kola yayılan bir ağrı tipik değildir. Bunun yerine, ağrıya nefes darlığı, hırıltı veya geceleyin artan öksürük gibi astım belirtileri eşlik eder.
Alerji öyküsü de önemli bir belirleyicidir. Polen, ev tozu akarları, hayvan tüyleri veya küf gibi bilinen alerjenlere maruziyet sonrası ortaya çıkan göğüs ağrısı, astım ilişkisini düşündürür. Mevsimsel değişikliklerle başlayan veya belirli ortamlarda artan şikayetler bu yönde değerlendirilmelidir. Ayrıca daha önce astım tanısı almış olmak veya ailede astım öyküsü bulunmak da olasılığı artırır.
Bazı durumlarda göğüs ağrısı astımın tek belirtisi olabilir. Özellikle egzersiz tetikleyicili astımda, fizik aktivite sırasında veya sonrasında ortaya çıkan göğüs ağrısı ve sıkışma hissi ön planda olabilir. Bu hastalar nefes darlığı hissetmediklerini ancak göğüslerinde baskı ve ağrı olduğunu belirtebilirler. Çocuklarda ise astım bazen sadece göğüs ağrısı veya tekrarlayan öksürük ile kendini gösterebilir, bu nedenle bu yaş grubunda dikkatli değerlendirme gerekir.
Göğüs Ağrısının Diğer Yaygın Nedenleri
Astım dışında göğüs ağrısına yol açan pek çok durum bulunur ve bunların bir kısmı hayati tehlike oluşturabilir. Kas-iskelet kaynaklı ağrılar en sık karşılaşılan nedenler arasındadır. Kaburgalar arası kaslarda zorlanma, göğüs duvarında travma, kötü duruş veya aşırı fiziksel aktivite sonrası gelişen ağrılar bu gruba girer. Bu tip ağrılar genellikle belirli bir noktada basınca duyarlıdır, hareketle artar ve derin nefes almayı kısıtlamaz.
Kalp ve damar hastalıkları göğüs ağrısının en ciddi nedenleridir. Koroner arter hastalığına bağlı anjina pektoris, göğüsün arkasında baskı hissi, sıkışma veya yanma şeklinde ortaya çıkar. Ağrı genellikle fizik efor, stres veya soğuk hava ile tetiklenir ve dinlenmekle geçer. Akut miyokard infarktüsünde ise ağrı daha şiddetli ve uzun sürelidir, terleme, bulantı ve nefes darlığı eşlik edebilir. Bu durum acil tıbbi müdahale gerektirir.
Akciğer hastalıkları da göğüs ağrısına neden olabilir. Zatürre, plörezi, akciğer embolisi ve pnömotoraks bu grupta yer alır. Özellikle akciğer embolisi ani başlayan, nefes almayla şiddetlenen göğüs ağrısı ve nefes darlığı ile kendini gösterir. Pnömotoraksta ise ani başlayan tek taraflı göğüs ağrısı ve solunum sıkıntısı tipiktir. Bu durumların tümü acil değerlendirme gerektirir.
Sindirim sistemi kaynaklı ağrılar da göğüs bölgesine yansıyabilir. Reflü hastalığı, özofajit, peptik ülser ve safra kesesi hastalıkları bu şekilde başvurabilir. Reflüye bağlı ağrı genellikle yemeklerden sonra, yatarken veya öne eğilmekle artar. Psikojenik faktörler de göz ardı edilmemelidir. Anksiyete ve panik ataklar sırasında göğüs sıkışması, ağrı ve nefes darlığı hissi oldukça yaygındır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
Göğüs ağrısının değerlendirilmesinde zamanlama kritik öneme sahiptir. Bazı durumlar acil tıbbi yardım gerektirir. Ani başlayan, şiddetli, baskı karakteri taşıyan göğüs ağrısı, sol kola, çeneye veya sırta yayılan ağrı, terleme, bulantı ve bayılma hissi ile birlikte olan ağrılar hemen 112’ye başvurulması gereken durumlardır. Bunlar kalp krizi veya akciğer embolisi gibi hayati tehlike oluşturan durumların işaretleri olabilir.
Astım tanısı olan hastalarda, göğüs ağrısının nefes darlığı, hırıltı veya öksürük ile birlikte olduğu ve inhaler ilaçlara yeterli yanıt vermediği durumlarda da acil değerlendirme gerekir. Bu, astım kontrolünün bozulduğunu ve ciddi bir atak geçirildiğini gösterebilir. Özellikle morarma, konuşma güçlüğü veya yorgunluk gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden yardım alınmalıdır.
Daha az acil ancak yine de doktor değerlendirmesi gerektiren durumlar da vardır. Birkaç günden uzun süren tekrarlayan göğüs ağrıları, egzersizle artan ağrılar, gece uykudan uyandıran şikayetler ve bilinen astım tedavisine rağmen devam eden ağrılar mutlaka incelenmelidir. Ayrıca daha önce astım tanısı olmayan ancak tekrarlayan göğüs ağrısı, öksürük ve nefes darlığı yaşayan kişilerin de solunum hekimine yönlendirilmesi uygun olur.
Tanı Sürecinde İzlenen Adımlar
Göğüs ağrısı olan bir hastanın değerlendirilmesinde hekim öncelikle ayrıntılı bir öykü alır. Ağrının başlangıcı, süresi, şiddeti, yayılımı ve tetikleyici faktörler sorgulanır. Ailede kalp hastalığı veya astım öyküsü, sigara kullanımı, mesleksel maruziyetler ve mevcut ilaçlar kaydedilir. Fizik muayenede kalp ve akciğer sistemleri dikkatle dinlenir, göğüs duvarı palpasyona duyarlı noktalar açısından incelenir.
Astım tanısını destekleyen veya dışlayan testler uygulanabilir. Spirometre solunum fonksiyon testleri, hava yolu daralmasını objektif olarak gösteren temel bir incelemedir. Bronkodilatatör reversibilite testi, daralmaya reversibl olduğunu yani ilaçla düzeltilebildiğini gösterirse astım tanısı güçlenir. Egzersiz testi veya bronşiyal provokasyon testleri, özellikle normal spirometre sonuçları olan şüpheli vakalarda kullanılır. Alerji testleri, astıma eşlik eden alerjik duyarlanmayı belirlemeye yardımcı olur.
Kalp kaynaklı ağrıyı dışlamak için elektrokardiyografi, kardiyak enzimler ve gerektiğinde efor testi veya koroner anjiyografi yapılabilir. Akciğer grafisi, akciğer hastalıklarını değerlendirmede ilk basamaktır. Bilgisayarlı tomografi, akciğer embolisi veya diğer akciğer patolojilerinin tanısında daha ileri bir incelemedir. Yemek borusu grafisi veya pH ölçümü, reflü kaynaklı ağrıların ayırıcı tanısında kullanılır.
Astıma Bağlı Göğüs Ağrısının Yönetimi
Astım kaynaklı göğüs ağrısının tedavisi esas olarak astımın kendisinin kontrol altına alınmasını hedefler. İyi kontrol edilen astımda göğüs ağrısı şikayetleri genellikle kendiliğinden düzelir veya çok hafifler. Kontrolör ilaçlar olarak bilinen inhale kortikosteroidler, hava yolu inflamasyonunu baskılayarak astımın temel mekanizmasını hedef alır. Bu ilaçlar düzenli kullanıldığında atak sıklığı azalır, şiddeti hafifler ve buna bağlı olarak göğüs ağrısı da önlenmiş olur.
Atak dönemlerinde kullanılan kısa etkili bronkodilatatörler, hava yollarını hızla açarak nefes darlığını ve buna bağlı göğüs ağrısını giderir. Ancak bu ilaçların aşırı kullanımı, ilaca bağlı yan etkiler ve astım kontrolünün yetersizliği açısından uyarıcı bir işarettir. Hastanın eylem planında bu ilacı haftada kaç kez kullandığı takip edilmeli ve kontrol hekim ziyaretleri planlanmalıdır.
Astım tetikleyicilerinden kaçınma, tedavinin önemli bir parçasıdır. Sigara dumanından uzak durmak, ev tozu akarlarına karşı önlemler almak, evcil hayvan alerjenlerinden korunmak ve hava kirliliğinin yüksek olduğu günlerde dışarı çıkmamak bu kapsamdadır. Alerjik astımda, belirlenen alerjenlere karşı aşı tedavisi uzun vadede duyarlanmayı azaltabilir ve şikayetleri kontrol altına alabilir.
Göğüs duvarı kaslarındaki ağrı için ılık uygulama, hafif masaj ve ağrı kesiciler geçici rahatlama sağlayabilir. Ancak bu önlemler astım tedavisinin yerini almamalıdır. Şiddetli veya uzun süren kas ağrılarında fizik tedavi yöntemleri değerlendirilebilir. Öksürüğe bağlı ağrılarda, öksürüğün kontrolü esastır. Bazı durumlarda öksürük baskılayıcı ilaçlar kısa süreli kullanılabilir ancak bunlar mutlaka hekim önerisiyle alınmalıdır.
Göğüs ağrısı astımın bilinen bir belirtisi olmakla birlikte, tek başına bu tanıyı koymak için yeterli değildir. Ağrının karakteri, eşlik eden bulgular, kişinin tıbbi öyküsü ve tetikleyici faktörler bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Astım kaynaklı göğüs ağrısı genellikle nefes alıp vermeyle ilişkili, öksürük ve hırıltı ile birlikte olan ve alerjen maruziyeti sonrası ortaya çıkan bir ağrı tipidir. Ancak kalp, akciğer, sindirim sistemi ve psikojenik nedenler her zaman akılda tutulmalıdır.
Kişi kendi kendine teşhis koymaya çalışmamalıdır. Özellikle ilk kez yaşanan, şiddetli veya alışılmadık karakterdeki göğüs ağrılarında hekime başvurmak en doğru yaklaşımdır. Erken tanı ve uygun tedavi, hem astımın hem de diğer olası altında yatan hastalıklın komplikasyonlarını önler. Düzenli takip, ilaç uyumu ve tetikleyicilerden kaçınma, astımlı hastalarda göğüs ağrısı dahil tüm şikayetlerin optimal kontrolünü sağlar.
